Odzyskiwanie danych z pendrive, co robić, gdy pliki zniknęły

Jak rozpoznać, co się stało z pendrive

Pendrive to niewielka płytka z kontrolerem i jedną lub kilkoma kostkami pamięci flash, zamknięta w obudowie. Ta prostota sprawia, że awarie są różnorodne, a objaw zwykle podpowiada przyczynę.

• komunikat o konieczności sformatowania dysku: najczęściej uszkodzony system plików,
• pendrive widoczny, ale pusty albo o zerowej pojemności: problem z kontrolerem lub tablicą plików,
• pendrive w ogóle niewidoczny, bez dźwięku podłączenia: zerwany styk, uszkodzone złącze USB albo martwy kontroler,
• pliki są, ale nie otwierają się lub mają zerowy rozmiar: częściowe uszkodzenie danych,
• pendrive mocno się grzeje po włożeniu: zwarcie, którego nie wolno sprawdzać dalej.

Pierwsze trzy objawy wymagają odmiennego podejścia, dlatego opis objawu jest ważniejszy niż ogólne stwierdzenie, że pendrive nie działa.

Czego nie robić z uszkodzonym pendrive

Nośnik w kłopocie jest bardzo wrażliwy na każde dodatkowe działanie. Poniższa lista oszczędza najwięcej danych.

• Nie zapisuj niczego na pendrive, nawet pliku z kopią tego, co zostało.
• Nie formatuj nośnika, mimo że system uparcie o to prosi.
• Nie uruchamiaj naprawy błędów dysku, bo może przepisać tablicę plików.
• Nie wyginaj wtyku USB i nie dociskaj go na siłę do gniazda.
• Nie wkładaj go do kolejnych komputerów, jeśli pendrive się grzeje albo pachnie przegrzaniem.
• Nie wkładaj go do zamrażarki i nie susz go na kaloryferze. Takie domowe sposoby powodują wykraplanie wilgoci i pęknięcia lutów.
• Nie instaluj programu odzyskującego na tym samym pendrive.

Jeśli pendrive wpadł do wody, wysusz go w temperaturze pokojowej przez dobę, nie podłączaj od razu i skontaktuj się z serwisem. Woda słodka z kranu jest mniej szkodliwa niż słona, ale osad na stykach też robi swoje.

Co możesz sprawdzić samodzielnie

Zacznij od porządku w prostych rzeczach. Spróbuj innego portu USB, najlepiej z tyłu obudowy komputera stacjonarnego, bo ma stabilniejsze zasilanie. Sprawdź, czy pendrive pojawia się w zarządzaniu dyskami systemu. Jeśli widnieje tam jako nośnik bez litery, dysk jest widoczny, a problem leży w systemie plików albo w przypisaniu litery. Jeżeli nośnik jest widoczny i odpowiada, wykonaj jego obraz na zdrowym dysku i dopiero z obrazu szukaj skasowanych plików programem do odzyskiwania. Praca na obrazie oznacza, że pendrive jest czytany tylko raz, a wszystkie próby odbywają się na kopii. To najważniejsza praktyczna zasada całego procesu. Jeśli czytanie się zawiesza, pendrive się odłącza i podłącza albo komputer zgłasza błędy, przestań. Dalsze próby tylko zwiększają ryzyko pogorszenia stanu.

Jak pracuje serwis

Serwis najpierw ocenia, czy awaria jest logiczna, elektroniczna czy mechaniczna. Przy awariach logicznych dane odtwarza się z obrazu nośnika, korzystając z analizy struktury systemu plików lub wyszukiwania sygnatur. Przy awariach elektronicznych bada się zasilanie i kontroler, a czasem naprawia się lutowanie. Przy pęknięciu płytki albo urwanym złączu USB trzeba odczytać układ pamięci bezpośrednio, co jest najdroższą ścieżką. Czas realizacji zależy od rodzaju uszkodzenia. Odzysk z logicznie uszkodzonego pendrive to zwykle jeden do dwóch dni roboczych, a przy awarii sprzętowej kilka dni. Po zakończeniu serwis przekazuje dane na nowym nośniku i prosi o weryfikację najważniejszych plików, bo przy odzysku metodą sygnatur nazwy mogą się zmienić. Zapytaj o wycenę przed pracą i o to, czy opłata dotyczy tylko udanego odzysku. Rzetelny wykonawca opisuje, co zostanie odzyskane, a czego nie da się obiecać.

Ile kosztuje odzyskiwanie danych z pendrive

Poniższe widełki są typowymi widełkami rynkowymi, a nie ofertą konkretnego serwisu.

• błąd logiczny, skasowane pliki, uszkodzony system plików: od 200 do 600 zł,
• problem z kontrolerem, błędy odczytu, nośnik niestabilny: górna część tej widełki lub więcej,
• uszkodzenie mechaniczne, urwane złącze, pęknięta płytka: od 800 do 3000 zł.

Cena zależy też od pojemności i od tego, czy plików jest dużo, czy kilka dokumentów. Dla wielu osób opłacalne jest odzyskanie tylko najważniejszych katalogów, co bywa tańsze. Poproś o taką opcję, jeśli reszta danych ma niewielką wartość. Pendrive kosztuje kilkadziesiąt złotych, a dane, które na nim były, potrafią kosztować tygodnie pracy. Dlatego decyzja o odzysku powinna zależeć od wartości plików, nie od ceny nośnika.

Kiedy iść do serwisu i jak uniknąć powtórki

Idź do serwisu, gdy pendrive jest niewidoczny, uszkodzony fizycznie, grzeje się, a pliki są ważne i nie masz kopii. Idź również wtedy, gdy samodzielny odzysk wyszukał tylko część danych, bo kolejne próby mogą pogorszyć wynik. Zapobieganie jest proste. Traktuj pendrive jako przenośnik, nie jako jedyne miejsce przechowywania. Ważne pliki trzymaj w co najmniej dwóch miejscach, na przykład na komputerze i na dysku zewnętrznym. Używaj funkcji bezpiecznego usuwania sprzętu, a nie wyrywaj nośnika w trakcie zapisu. Wymieniaj pendrive używany codziennie od kilku lat, bo kostki pamięci mają ograniczoną liczbę cykli zapisu. Nie noś go bez nasadki na pęku kluczy, gdzie obciążenie mechaniczne łamie złącze. Nie wiesz, w którą stronę iść? Opisz objaw, a analiza wskaże prawdopodobną przyczynę i widełki kosztu, a diagnoza dla zgłaszającego jest bezpłatna. Więcej o procesie znajdziesz na stronie: odzyskiwanie danych.

Najczęstsze mity o naprawie pendrive

Wokół pendrive krąży wiele porad, które wyrządzają szkody. Pierwszy mit mówi, że formatowanie nie usuwa danych i można je potem swobodnie odzyskać. Szybkie formatowanie faktycznie zostawia pliki, ale każdy kolejny zapis niszczy je bezpowrotnie. Drugi mit twierdzi, że program z internetu zawsze poradzi sobie z problemem. Programy działają przy awariach logicznych, ale nie naprawią uszkodzonego kontrolera ani urwanego złącza. Trzeci mit zachęca do ogrzewania lub schładzania nośnika. To nie działa, a często dodatkowo pogarsza stan lutowań. Czwarty mit dotyczy kabli, bo wymiana przedłużacza USB nic nie zmieni, gdy pendrive jest uszkodzony. Warto też pamiętać, że nośnik z nietypowym zachowaniem, na przykład pokazujący pojemność kilku megabajtów zamiast kilkudziesięciu gigabajtów, ma zwykle uszkodzony kontroler i wymaga serwisu.