Odzyskiwanie danych z karty SD, co zrobić zaraz po awarii

Dlaczego zdjęcia znikają z karty SD

Karta SD to pamięć flash z kontrolerem, który zarządza zapisem i mapuje bloki. Gdy kontroler ma kłopot, system widzi pustą kartę, kartę o zerowej pojemności albo komunikat o konieczności sformatowania, choć same zdjęcia najczęściej nadal leżą w komórkach pamięci. Najczęstsze przyczyny utraty dostępu do plików są powtarzalne i warto je rozpoznać, bo od nich zależy dalsze postępowanie.

• przypadkowe usunięcie plików lub szybkie formatowanie w aparacie albo w telefonie,
• uszkodzony system plików po wyjęciu karty w trakcie zapisu,
• wyczerpany limit cykli zapisu w tanich kartach, który objawia się błędami odczytu,
• uszkodzenie mechaniczne obudowy, wyłamany styk albo pęknięta płytka,
• uszkodzony kontroler, po którym karta jest w ogóle niewidoczna w komputerze.

Przy pierwszych czterech punktach szanse są wysokie. Przy uszkodzonym kontrolerze odzysk jest możliwy, ale wymaga sprzętu serwisowego, a nie programu zainstalowanego w domu.

Czego nie robić z uszkodzoną kartą

Największe straty biorą się z pośpiechu. Każdy zapis na karcie może nadpisać dokładnie te bloki, w których leżą Twoje zdjęcia, a po nadpisaniu nie ma już czego odzyskiwać.

• Nie rób kolejnych zdjęć i nie nagrywaj filmów na tej karcie, nawet jeśli aparat ją widzi.
• Nie zgadzaj się na formatowanie, gdy system o to prosi, bo to zmienia strukturę karty.
• Nie uruchamiaj naprawy dysku z systemu, która potrafi zmodyfikować tablicę plików.
• Nie instaluj programu do odzyskiwania na samej karcie, bo zapisze się w jej wolnym miejscu.
• Nie wkładaj karty do kolejnych urządzeń w nadziei, że któreś ją odczyta, zwłaszcza gdy styki są zabrudzone albo wygięte.
• Nie prostuj i nie klej obudowy, jeśli jest pęknięta, bo kleje i nacisk niszczą cienką płytkę.

Jeśli karta jest ciepła albo pachnie przegrzaną elektroniką, odłóż ją i nie podłączaj ponownie.

Pierwsze kroki, które możesz wykonać sam

Zanim oddasz kartę, sprawdź kilka prostych rzeczy. Włóż ją do innego czytnika albo innego portu, bo słaby czytnik bywa przyczyną samego problemu. Zapisz, jak karta jest oznaczona i w jakim aparacie lub telefonie była używana, bo część urządzeń zapisuje dane w nietypowej strukturze. Jeśli karta jest widoczna w systemie, najlepiej od razu wykonać jej obraz bitowy na zdrowym dysku i dopiero z obrazu szukać plików. Praca na obrazie chroni oryginał, bo karta jest czytana tylko raz. Jeśli karta jest widoczna, ale czytanie się zawiesza albo system zgłasza błędy wejścia i wyjścia, nie ponawiaj prób. Każda próba obciąża kontroler, który już ma problem. Przy kartach, które zniknęły z komputera całkowicie, przerwij samodzielne próby. Taki objaw to zwykle sprawa serwisu, który ma odpowiednie narzędzia do pracy z kontrolerem.

Jak serwis odzyskuje dane

Serwis zaczyna od oceny stanu nośnika i wykonania kopii. Przy logicznych uszkodzeniach, takich jak skasowane pliki albo zepsuty system plików, dane odtwarza się z obrazu karty metodą analizy struktury, a gdy tablica plików jest zniszczona, metodą wyszukiwania sygnatur plików. Zdjęcia i filmy z aparatów zwykle odzyskuje się dobrze, choć przy tej drugiej metodzie nazwy plików mogą się nie zachować. Przy uszkodzeniach elektronicznych i mechanicznych w grę wchodzi praca na układzie pamięci. To dłuższy i droższy proces, który wymaga doświadczenia. Czas realizacji zależy od pojemności karty i rodzaju awarii, a typowo mieści się od jednego do kilku dni roboczych. Zadanie ekspresowe bywa możliwe za dopłatą. Po odzysku serwis przekazuje dane na nowym nośniku i prosi o sprawdzenie najważniejszych plików. Dopiero potem karta może zostać sformatowana albo wyrzucona.

Ile kosztuje odzyskiwanie danych z karty SD

Poniżej typowe widełki rynkowe w Polsce. To nie jest oferta konkretnego serwisu, a jedynie punkt odniesienia, który pomaga ocenić, czy wycena jest rozsądna.

• karta sprawna elektronicznie, błąd logiczny lub skasowane pliki: od 200 do 600 zł,
• karta z uszkodzonym kontrolerem lub z błędami odczytu: zwykle górna część tej widełki, a czasem więcej,
• uszkodzenie mechaniczne, pęknięta płytka lub wyłamane styki: od 800 do 3000 zł, bo wymaga pracy na samym układzie pamięci.

Dobry serwis podaje wycenę przed rozpoczęciem pracy i nie pobiera pełnej opłaty, jeśli odzysk się nie powiedzie. Zapytaj o to wprost. Zapytaj też, czy cena obejmuje nowy nośnik na odzyskane pliki. Warto zestawić koszt z wartością danych. Zdjęcia z wesela, urodzin dziecka albo podróży są nie do powtórzenia, a pojedyncza opłata serwisowa bywa niższa niż jeden dzień wyjazdu, z którego pochodzą.

Kiedy iść do serwisu

Do serwisu idź od razu, gdy karta nie jest widoczna w żadnym urządzeniu, jest fizycznie uszkodzona, jest mocno nagrzana, zawiera materiał, którego nie da się powtórzyć albo gdy próba odzysku programem skończyła się błędem. Jeśli odzyskałeś część plików, a reszta jest uszkodzona, też nie próbuj dalej w domu. Samodzielnie możesz spróbować, gdy usunąłeś zdjęcia przed chwilą, karta jest sprawna i nic na nią nie zapisywałeś. Nawet wtedy wykonaj obraz karty i szukaj plików na kopii. Na przyszłość trzymaj zasadę kopii. Przerzucaj zdjęcia na komputer po każdym wydarzeniu, używaj dwóch mniejszych kart zamiast jednej dużej i wymieniaj karty, które mają kilka lat intensywnej pracy. Wyjmuj kartę dopiero po wyłączeniu aparatu. Jeśli nie wiesz, co się stało z Twoją kartą, opisz objaw. Analiza objawu wskaże prawdopodobną przyczynę i widełki kosztu, a diagnoza dla zgłaszającego jest bezpłatna. Zobacz też stronę o usłudze: odzyskiwanie danych.

Osobną grupą są karty z kamer, dronów i rejestratorów samochodowych. Pracują w trybie ciągłego zapisu, więc zużywają się szybciej niż karta w zwykłym aparacie. Jeśli nagrania są ważne, wymieniaj kartę regularnie i sprawdzaj ją, zanim zostanie sytuacja, w której odzysk będzie jedynym wyjściem.